Trias Informatica

Trias Informatica heet het rapport over het ICT beleid van de overheid, dat is opgesteld door de Raad voor het Openbaar Bestuur (Rob). De Rob stelt dat de overheid het ICT beleid laat versloffen, en dat het kabinet het er bij heeft laten zitten. Daarmee is een flinke taak weggelegd voor onze kersverse Minister van Bestuurlijke Vernieuwing.

In het rapport geeft de Rob aan dat de overheid faalt in het verbeteren van het eigen functioneren dmv ICT, en bovendien veel te weinig informatie deelt. Dit laatste vooral door een te groot wantrouwen, angst voor misbruik van gedeelde informatie, en angst voor afkalving van eigen zelfstandigheid. (Het "not invented-here syndrome", en aloude "kennis is macht"-adagium in één)

Daar kan ik me wel wat bij voorstellen. Veel (ex-)ambtelijke organisaties handelen vanuit de houding dat alles wat niet expliciet openbaar is gemaakt is geheim, in plaats van dat alles wat niet expliciet geheim is gemaakt openbaar is.
Geslotenheid en afscherming ook in het contact met de burgers, daar waar openheid en informatiedeling het belangrijkst is.

De Raad vindt ten aanzien van ICT het technologisch perspectief te dominant en stelt dat onvoldoende wordt gezien dat adequate sociale instituties een voorwaarde zijn om technologische toepassingen verder te kunnen ontwikkelen.

Drie centrale adviezen geeft de Rob, en vandaar de Trias Informatica:

Vertrouwen - De Rob pleit voor een algemeen kader voor bestuurlijke informatieverhoudingen, om te voorkomen dat een smal aspect daarvan (zoals bijv. de privacy van burgers en organisaties) eenzijdig en volledig de afwegingen domineert. (Iets wat ik in mijn werk rond samenwerkingsverbanden binnen de overheid en gesubsidieerde sector regelmatig tegenkom) Analoog aan de beginselen van behoorlijk bestuur dienen beginselen voor bestuurlijke informatierelaties te worden geformuleerd. Om zo een vloer van vertrouwen te leggen onder de ontwikkeling van ICT toepassingen binnen de overheid.

Openbaarheid - De Commissie Wallage heeft gelijk als zij stelt dat de overheid helder als glas dien te zijn. De overheid dient actief te werken aan openbaarmaking in plaats van de huidige passieve houding (alleen als er om gevraagd wordt). Dit is geen wens, aldus de Raad, maar noodzaak. Probleemeigenaar dient hier de Minister voor Bestuurlijke Vernieuwing te zijn.

Doelmatigheid - De regering dient te realiseren dat het meerdere malen aanleveren van dezelfde informatie door burgers niet langer nodig is. De kabinetsdoelstelling van reductie van 25% administratieve lasten zou juist langs investering in dit type ICT trajecten dienen te worden gerealiseerd. Naar de burger is dit een belangrijk signaal van een werkende en slagvaardigere overheid.

Het lijkt er op dat de Raad met deze Trias Informatica, Vertrouwen, Openbaarheid en Doelmatigheid de fundamenten probeert te leggen van de overstap van projectgefocust technologiedenken naar visiegestuurde inzet van ICT gereedschappen om transparantie, informatiedeling, en effectiviteit te vergroten. Dat riekt naar een aanzet tot kennismanagement.