Virtu Heroica
Heldhaftige deugd, dat is nodig om Nederland als kenniseconomie tot bloei te brengen, aldus Prof. dr. Frans van Vught van de Universiteit Twente. Maandag 1 september was ik in de Grote Kerk in Enschede aanwezig om de rectorale rede (pdf-versie) te beluisteren.

Er gaapt een kloof tussen de VS en Europa als het gaat om de kenniseconomie. (De Volkskrant rept verzachtend van een dreigende kloof, Van Vught wond er niet van dergelijke doekjes om) De oorspronkelijke suprematie van Europese universiteiten is verloren gegaan, ook al is het Europees wetenschappelijk niveau nog altijd zeer hoog. Ondanks dat hoge niveau, Europa kent de meeste wetenschappelijke publicaties, schieten we vooral in het inzetten van onze wetenschappelijke kennis voor economisch nut schromelijk te kort. In Nederland nog meer dan in de rest van Europa. Het halen van de ambitieuze 'Lissabon-doelstelling' om in 2010 van de EU de meest competitieve en dynamische kenniseconomie te hebben gerealiseerd is dan ook voorlopig nog vooral een utopie aan de einder.
Oplossingen moeten gezocht worden in verschillende richtingen:

Vier kennisprocessen identificeert Frans van Vught, kennisgeneratie (onderzoek), kennisdiffusie (in twee processen: overdracht via onderwijs, en kennistransfer), en kennisexploitatie. Die processen zijn in de kennissamenleving zeer vervlochten geraakt, waar ze in het verleden gescheiden plaatsvonden in geïsoleerde processen en separate organisaties. Die vervlochtenheid roept om een andere aanpak: samenwerking in netwerken. In die netwerken dienen universiteiten een belangrijke plaats in te nemen, en dient steviger het contact gezocht te worden met private partijen en bedrijven.
Om dat te kunnen doen dienen universiteiten de scherpe kantjes van de Humboldtiaanse visie dat kennisverwerving een doel op zich is los te laten en zich sterker te beseffen dat ze in een maatschappelijke context bewegen. Kennis dient meer gericht te worden op productiviteit en economische groei dan nu het geval is.
Die laatste notie raakt trouwens aan Karl Sveiby's definitie van kennis als the ability to act, en daar voel ik me door aangesproken. Deze openingsrede bevat weliswaar strikt genomen niet heel veel nieuws, maar bevestigt nogmaals dat in ieder geval de UT zijn motto 'de ondernemende universiteit' verder gestand wil doen, en dat de rector het oog nog recht op die visie heeft gericht.
Dit is het weblog van 
Post a comment