Kennisland? Nog lang niet!

Vanmiddag las de Koningin de Troonrede voor. Geen woord over de kenniseconomie, behalve een korte vermelding van het recent opgerichte Innovatieplatform (zie verderop) en het feit dat Nederland als aankomend EU voorzitter zich sterk zal maken voor het realiseren van de Lissabon doelstelling: de EU als belangrijkste kenniseconomie ter wereld in 2010.

In de week hiervoor bracht Kennisland.nl ons de Week van de Kenniseconomie. De aftrap was de presentatie van de Kenniseconomie Monitor 2003, ( ook in pdf-versie)waaruit blijkt dat Nederland nog een lange weg te gaan heeft om een kenniseconomie te worden.

In de pers heb ik niet veel van dit initiatief gemerkt. Wel sluit het mooi aan bij wat ik hier onder beschreven heb uit de rectorale rede van de Universiteit Twente. De rector van de UT zit dan ook in het Innovatieplatform (nog geen eigen website beschikbaar geloof ik), dat vrijdag 5 september van start ging.

De VPRO haakte wel in op de nationale kennisweek in een aflevering van Tegenlicht ging het over het Finse model. De afsluitende Dag van de Kenniseconomie afgelopen 13 september had hetzelfde thema. Nederland is dit voorjaar uit de top 10 van innovatieve landen gevallen. Van de 8e naar de 15e plaats, Finland voert de lijst aan. Wat doen zij zo goed? O.a. dat zij al in de 80-er jaren een innovatieplatform stichtten, en kennisgeneratie sterk gekoppeld is aan toepassingsnut. Bekijk de aflevering online.

Enkele losse observaties uit het programma:
"Nederlands managers hebben minder vermogen om nieuwe kennis te absorberen" (prof. Henk Volberda, Erasmus Universiteit)
"Het onderwijs is te grijs. Aan de onderkant te weinig practisch, aan de bovenkant te makkelijk." (prof. Bram Nauta, Universiteit Twente) "Een gevolg van output gerichte financiering: studeerbaarheid, niet kwaliteit staat dan voorop" (Volberda) "Je kunt niet doen alsof educatie en werk niets met elkaar te maken hebben" (Yrjö Neuvo, technologie-strateeg Nokia), "Wel blijven scholen de stof bepalen." "Universiteiten moeten alternatieven en ideeën blijven genereren, een klankbord zijn voor de industrie." Gewoon toegepast onderzoek doen de bedrijven zelf wel immers.

"A jazz band is the role model for our corporate culture." (Yrjö Neuvo, technologie-strateeg Nokia)
"We moeten niet concurreren op producten maar op kennis waarmee je continue je producten vernieuwd." (Volberda)

En natuurlijk gaat het ook om geld, en de voorkeuren die daarmee worden aangegeven: "De traditionele manager wordt beter beloond dan de kenniswerker. Vandaar dat mensen dat carrierepad kiezen" (Volberda)

Interessante opmerkingen ook t.a.v. cultuurverschillen die kaders voor de kenniseconomie stellen. Toch Hofstede er nog eens op naslaan.

Al met al zie ik vooral weinig vermeld in deze discussies over de kenniseconomie dat verandering naar een innovatieve maatschappij ook een verandering van organisatievorm met zich mee zal (dienen te) brengen.

Integendeel, MT meldt een terugkeer naar Command & Control managers met een voorliefde voor schijnzekerheden biedende cijfers. Niks innovatie en langetermijn denken. Kortetermijn dat telt. De duurzaamheid van bedrijven en hun overlevingskansen op de lange termijn zijn geen agenda punt. Juist nu er economisch plek is voor vernieuwing: dor hout wordt weggesnoeid. Niet verwonderlijk dat de Nederlandse vertaling van Schluss mit Lustig van Judith Mair juist nu verschijnt (waarover ik december 2002 schreef). Pruisische arbeidsmoraal, en plezier heb je maar thuis, want lol in je werk is verboden.

Een bekende vroeg me, maar hoe succesvol is die mevrouw Mair nou eigenlijk, even afgezien van haar boek? Vrolijk kijkt ze niet, maar dat is geen teken, plezier is immers geen issue in het werk, aldus Mair.