Slimme ontvangers, en de mythe van schaarse frequenties

Ik ontmoette Yme Bosma onlangs voor het eerst, tijdens een etentje met Marc Canter. Zijn weblog had ik al wel eens gezien, maar zoals dat gaat volg je het na zo'n ontmoeting iets intensiever. Recent schreef Yme over de onzin van frequentieveilingen en de mythe van het spectrum als schaars goed.

Het frequentiespectrum is keurig opgedeeld in mootjes en toegewezen aan allerlei gebruikers, van radiostations tot babyfoons, van zendamateurs tot mobiele telefonie. Om maar te voorkomen dat je elkaar stoort. Nou is dat historisch ook inderdaad een probleem, maar niet een probleem dat te maken heeft met de eigenschappen van het frequentiespectrum. Het is een probleem dat te maken heeft met de kwaliteit van je ontvanger, en op systeemniveau en architectuurniveau met de kwaliteit van de interactie tussen zender en ontvanger. Wat betreft David Reed, zoals verwoord in het artikel (2003) van David Weinberger op Salon, waar Yme naar verwijst, kunnen we het frequentiespectrum vrijgeven mits we slimmere systemen gebruiken. Die ook al wel (deels) voorhanden zijn. De huidige centralistische oplossing, frequenties in blokken aan diensten toewijzen op een periodieke wereldwijde conferentie in Geneve, en vervolgens deels landelijk/lokaal door de overheid toewijzen aan unieke gebruikers is een oplossing die vooral de stand van de techniek uit de jaren 1910 en 1920 weergeeft. Andere noties uit die tijd hebben we al lang overboord gezet, zoals "korte golf radio is niet geschikt voor lange afstanden", maar het gebruik van radiospectrum organiseren we nog op dezelfde manier. Terwijl onze zenders en ontvangers wel beter zijn geworden (al hebben ze de fundamentele aanname dat alles wat op dezelfde frequentie zit als een en hetzelfde signaal moet worden gezien nog niet losgelaten). Een centralistische oplossing was toen bovendien de enige oplossingswijze die men kende. De nog immer diepe reflex van centraliseren en reguleren, totdat je zo in een harnas zit dat er niets onverwachts meer kan gebeuren. En dus ook geen innovatie.

Toen ik meer dan twintig jaar geleden geïnteresseerd raakte in radiotechniek, en er mee begon te experimenteren werd me als eerste geleerd dat hoe slimmer je kon filteren hoe beter je ontvangst was. Het is immers de ontvanger die bepaalt wat een signaal is, technisch en ook communicatief (iets wat de media ook nog niet allemaal lijken te beseffen). Alles is ruis, totdat we beslissen dat het een signaal is. Slimmere ontvangers benodigd dus, in het doosje met techniek, maar ook de persoon achter de knoppen.

Toen mijn grootvader voor het eerst een gehoorapparaat kreeg vond hij het verschrikkelijk om in groepen te zijn: alle gesprekken om hem heen werden even sterk versterkt door het apparaat aan zijn oor doorgegeven. Het gehoorapparaat was vele malen minder selectief, dan zijn ontvanger tot dan toe: zijn eigen brein. Hoewel ook uit het begin van de twintigste eeuw, was zijn oplossing niet om iedereen in de kamer tot stilte te manen en om beurten enkele zinnen te laten uitwisselen. Of iedereen die niet het gesprek voerde dat hij wilde horen de mond te snoeren. Bij ons op familiebijeenkomsten hebben we nooit dingen ongezegd gelaten omdat mijn grootvader centralistisch de uitzendingen dirigeerde zodat de ontvanger achter zijn oor het aankon. Nooit hebben we gezegd 'jammer dat we elkaar niet gesproken hebben, maar ja er was geen bandbreedte meer beschikbaar'. Iedereen zou een dergelijke gang van zaken belachelijk hebben gevonden, en terecht.

Toch doen we het met draadloze signalen al sinds 1912 precies op die manier.
Omdat we gebrekkige gehoorapparaten hebben. Tijd voor nieuwe.

Tags: frequentiegebruik, David Reed, frequentieveiling, openspectrum

Foto's: Radio ontvanger door drp, binnenkant ontvanger door evetsggod, beiden onder Creative Commons licentie.