KM in Europe over 7 weken

Van 10 tot en met 12 november vindt de jaarlijkse KM in Europe conferentie plaats, dit jaar in de RAI in Amsterdam. (zie mijn archief van november en december voor mijn indrukken van KM in Europe 2002)

Ik zal gedurende alle drie dagen aanwezig zijn. KM in Europe is een uitstekende gelegenheid om elkaar persoonlijk te ontmoeten, naast het bijwonen van boeiende lezingen en workshops. Die gelegenheid wil ik dan ook zo goed mogelijk aangrijpen.

Mocht je ook naar deze conferentie gaan en interesse hebben om me te spreken, laat dat dan via e-mail, de commentaar-sectie, trackback ping, of via Skype weten. Geef ook even aan wanneer je op de conferentie zult zijn. Op die manier weten we vooraf zeker of het mogelijk is elkaar te ontmoeten. Face to face tijd is waardevol en schaars. Nu een ontmoeting regelen maakt het mogelijk om die ontmoeting zelf voor zowel jou als mijzelf waardevoller te maken. Tot in Amsterdam!

Kennisland? Nog lang niet!

Vanmiddag las de Koningin de Troonrede voor. Geen woord over de kenniseconomie, behalve een korte vermelding van het recent opgerichte Innovatieplatform (zie verderop) en het feit dat Nederland als aankomend EU voorzitter zich sterk zal maken voor het realiseren van de Lissabon doelstelling: de EU als belangrijkste kenniseconomie ter wereld in 2010.

In de week hiervoor bracht Kennisland.nl ons de Week van de Kenniseconomie. De aftrap was de presentatie van de Kenniseconomie Monitor 2003, ( ook in pdf-versie)waaruit blijkt dat Nederland nog een lange weg te gaan heeft om een kenniseconomie te worden.

In de pers heb ik niet veel van dit initiatief gemerkt. Wel sluit het mooi aan bij wat ik hier onder beschreven heb uit de rectorale rede van de Universiteit Twente. De rector van de UT zit dan ook in het Innovatieplatform (nog geen eigen website beschikbaar geloof ik), dat vrijdag 5 september van start ging.

De VPRO haakte wel in op de nationale kennisweek in een aflevering van Tegenlicht ging het over het Finse model. De afsluitende Dag van de Kenniseconomie afgelopen 13 september had hetzelfde thema. Nederland is dit voorjaar uit de top 10 van innovatieve landen gevallen. Van de 8e naar de 15e plaats, Finland voert de lijst aan. Wat doen zij zo goed? O.a. dat zij al in de 80-er jaren een innovatieplatform stichtten, en kennisgeneratie sterk gekoppeld is aan toepassingsnut. Bekijk de aflevering online.

Enkele losse observaties uit het programma:
"Nederlands managers hebben minder vermogen om nieuwe kennis te absorberen" (prof. Henk Volberda, Erasmus Universiteit)
"Het onderwijs is te grijs. Aan de onderkant te weinig practisch, aan de bovenkant te makkelijk." (prof. Bram Nauta, Universiteit Twente) "Een gevolg van output gerichte financiering: studeerbaarheid, niet kwaliteit staat dan voorop" (Volberda) "Je kunt niet doen alsof educatie en werk niets met elkaar te maken hebben" (Yrjö Neuvo, technologie-strateeg Nokia), "Wel blijven scholen de stof bepalen." "Universiteiten moeten alternatieven en ideeën blijven genereren, een klankbord zijn voor de industrie." Gewoon toegepast onderzoek doen de bedrijven zelf wel immers.

"A jazz band is the role model for our corporate culture." (Yrjö Neuvo, technologie-strateeg Nokia)
"We moeten niet concurreren op producten maar op kennis waarmee je continue je producten vernieuwd." (Volberda)

En natuurlijk gaat het ook om geld, en de voorkeuren die daarmee worden aangegeven: "De traditionele manager wordt beter beloond dan de kenniswerker. Vandaar dat mensen dat carrierepad kiezen" (Volberda)

Interessante opmerkingen ook t.a.v. cultuurverschillen die kaders voor de kenniseconomie stellen. Toch Hofstede er nog eens op naslaan.

Al met al zie ik vooral weinig vermeld in deze discussies over de kenniseconomie dat verandering naar een innovatieve maatschappij ook een verandering van organisatievorm met zich mee zal (dienen te) brengen.

Integendeel, MT meldt een terugkeer naar Command & Control managers met een voorliefde voor schijnzekerheden biedende cijfers. Niks innovatie en langetermijn denken. Kortetermijn dat telt. De duurzaamheid van bedrijven en hun overlevingskansen op de lange termijn zijn geen agenda punt. Juist nu er economisch plek is voor vernieuwing: dor hout wordt weggesnoeid. Niet verwonderlijk dat de Nederlandse vertaling van Schluss mit Lustig van Judith Mair juist nu verschijnt (waarover ik december 2002 schreef). Pruisische arbeidsmoraal, en plezier heb je maar thuis, want lol in je werk is verboden.

Een bekende vroeg me, maar hoe succesvol is die mevrouw Mair nou eigenlijk, even afgezien van haar boek? Vrolijk kijkt ze niet, maar dat is geen teken, plezier is immers geen issue in het werk, aldus Mair.

Virtu Heroica

Heldhaftige deugd, dat is nodig om Nederland als kenniseconomie tot bloei te brengen, aldus Prof. dr. Frans van Vught van de Universiteit Twente. Maandag 1 september was ik in de Grote Kerk in Enschede aanwezig om de rectorale rede (pdf-versie) te beluisteren.

Er gaapt een kloof tussen de VS en Europa als het gaat om de kenniseconomie. (De Volkskrant rept verzachtend van een dreigende kloof, Van Vught wond er niet van dergelijke doekjes om) De oorspronkelijke suprematie van Europese universiteiten is verloren gegaan, ook al is het Europees wetenschappelijk niveau nog altijd zeer hoog. Ondanks dat hoge niveau, Europa kent de meeste wetenschappelijke publicaties, schieten we vooral in het inzetten van onze wetenschappelijke kennis voor economisch nut schromelijk te kort. In Nederland nog meer dan in de rest van Europa. Het halen van de ambitieuze 'Lissabon-doelstelling' om in 2010 van de EU de meest competitieve en dynamische kenniseconomie te hebben gerealiseerd is dan ook voorlopig nog vooral een utopie aan de einder.

Oplossingen moeten gezocht worden in verschillende richtingen:

schaalvergroting

Vier kennisprocessen identificeert Frans van Vught, kennisgeneratie (onderzoek), kennisdiffusie (in twee processen: overdracht via onderwijs, en kennistransfer), en kennisexploitatie. Die processen zijn in de kennissamenleving zeer vervlochten geraakt, waar ze in het verleden gescheiden plaatsvonden in geïsoleerde processen en separate organisaties. Die vervlochtenheid roept om een andere aanpak: samenwerking in netwerken. In die netwerken dienen universiteiten een belangrijke plaats in te nemen, en dient steviger het contact gezocht te worden met private partijen en bedrijven.

Om dat te kunnen doen dienen universiteiten de scherpe kantjes van de Humboldtiaanse visie dat kennisverwerving een doel op zich is los te laten en zich sterker te beseffen dat ze in een maatschappelijke context bewegen. Kennis dient meer gericht te worden op productiviteit en economische groei dan nu het geval is.

Die laatste notie raakt trouwens aan Karl Sveiby's definitie van kennis als the ability to act, en daar voel ik me door aangesproken. Deze openingsrede bevat weliswaar strikt genomen niet heel veel nieuws, maar bevestigt nogmaals dat in ieder geval de UT zijn motto 'de ondernemende universiteit' verder gestand wil doen, en dat de rector het oog nog recht op die visie heeft gericht.

Permalink | Reacties (0) | TrackBack (geschreven door Ton Zijlstra op September 2, 2003 01:31 PM)

KM in Europe in 7 Wochen

Vom 10. bis 12. November findet die jährliche KM in Europe Konferenz statt, und zwar diesmal in der RAI in Amsterdam. (meine Beiträge über KM in Europe im Vorjahr gibt's im Archiv von November und Dezember)

Ich habe vor die ganzen drei Tage die Konferenz zu besuchen. KM in Europe ist eine grossartige Gelegenheit einander persönlich zu treffen, und gleichzeitig interessante Vorlesungen und Workshops zu besuchen, und ich habe vor diese Gelegenheit voll aus zu nutzen.

Also, ich würde mich sehr freuen wenn ihr mich wissen lassen könntet, via E-mail, in den Kommentaren, per trackback ping, oder mittels Skype, ob und wann ihr vorhabt die KM in Europe Konferenz zu besuchen. Ueber diesen Weg können wir sicher gehen einander zu begegnen. Face to face Zeit ist wertvoll, und von vornherein zu wissen wen man treffen wird macht es möglich die Qualität unserer Gespräche zu steigern.